Yuddha Kanda Sarga 99 – yuddhakāṇḍa ēkōnaśatatamaḥ sargaḥ
|| mahāpārśvavadhaḥ ||
mahōdarē tu nihatē mahāpārśvō mahābalaḥ |
sugrīvēṇa samīkṣyātha krōdhātsaṁraktalōcanaḥ || 1 ||
aṅgadasya camūṁ bhīmāṁ kṣōbhayāmāsa sāyakaiḥ |
sa vānarāṇāṁ mukhyānāmuttamāṅgāni sarvaśaḥ || 2 ||
pātayāmāsa kāyēbhyaḥ phalaṁ vr̥ntādivānilaḥ |
kēṣāñcidiṣubhirbāhūn skandhāṁścicchēda rākṣasaḥ || 3 ||
vānarāṇāṁ susaṅkruddhaḥ pārśvaṁ kēṣāṁ vyadārayat |
tē:’rditā bāṇavarṣēṇa mahāpārśvēna vānarāḥ || 4 ||
viṣādavimukhāḥ sarvē babhūvurgatacētasaḥ |
nirīkṣya balamudvignamaṅgadō rākṣasārditam || 5 ||
vēgaṁ cakrē mahābāhuḥ samudra iva parvaṇi |
āyasaṁ parighaṁ gr̥hya sūryaraśmisamaprabham || 6 ||
samarē vānaraśrēṣṭhō mahāpārśvē nyapātayat |
sa tu tēna prahārēṇa mahāpārśvō vicētanaḥ || 7 ||
sasūtaḥ syandanāttasmādvisañjñaḥ prāpatadbhuvi |
sarkṣarājastu tējasvī nīlāñjanacayōpamaḥ || 8 ||
niṣpatya sumahāvīryaḥ svādvyūhānmēghasannibhāt |
pragr̥hya giriśr̥ṅgābhāṁ kruddhaḥ suvipulāṁ śilām || 9 ||
aśvānjaghāna tarasā syandanaṁ ca babhañja tam |
muhūrtāllabdhasañjñastu mahāpārśvō mahābalaḥ || 10 ||
aṅgadaṁ bahubhirbāṇairbhūyastaṁ pratyavidhyata |
jāmbavantaṁ tribhirbāṇairājaghāna stanāntarē || 11 ||
r̥kṣarājaṁ gavākṣaṁ ca jaghāna bahubhiḥ śaraiḥ |
jāmbavantaṁ gavākṣaṁ ca sa dr̥ṣṭvā śarapīḍitau || 12 ||
jagrāha parighaṁ ghōramaṅgadaḥ krōdhamūrchitaḥ |
tasyāṅgadaḥ prakupitō rākṣasasya tamāyasam || 13 ||
dūrasthitasya parighaṁ raviraśmisamaprabham |
dvābhyāṁ bhujābhyāṁ saṅgr̥hya bhrāmayitvā ca vēgavān || 14 ||
mahāpārśvasya cikṣēpa vadhārthaṁ vālinaḥ sutaḥ |
sa tu kṣiptō balavatā parighastasya rakṣasaḥ || 15 ||
dhanuśca saśaraṁ hastācchirastraṁ cāpyapātayat |
taṁ samāsādya vēgēna vāliputraḥ pratāpavān || 16 ||
talēnābhyahanatkruddhaḥ karṇamūlē sakuṇḍalē |
sa tu kruddhō mahāvēgō mahāpārśvō mahādyutiḥ || 17 ||
karēṇaikēna jagrāha sumahāntaṁ paraśvadham |
taṁ tailadhautaṁ vimalaṁ śailasāramayaṁ dr̥ḍham || 18 ||
rākṣasaḥ paramakruddhō vāliputrē nyapātayat |
tēna vāmāṁsaphalakē bhr̥śaṁ pratyavapāditam || 19 ||
aṅgadō mōkṣayāmāsa sarōṣaḥ sa paraśvadham |
sa vīrō vajrasaṅkāśamaṅgadō muṣṭimātmanaḥ || 20 ||
saṁvartayatsusaṅkruddhaḥ pitustulyaparākramaḥ |
rākṣasasya stanābhyāśē marmajñō hr̥dayamprati || 21 ||
indrāśanisamasparśaṁ sa muṣṭiṁ vinyapātayat |
tēna tasya nipātēna rākṣasasya mahāmr̥dhē || 22 ||
paphāla hr̥dayaṁ cāśu sa papāta hatō bhuvi |
tasminnipatitē bhūmau tatsainyaṁ sampracukṣubhē || 23 ||
abhavacca mahānkrōdhaḥ samarē rāvaṇasya tu |
vānarāṇāṁ ca hr̥ṣṭānāṁ siṁhanādaśca puṣkalaḥ || 24 ||
sphōṭayanniva śabdēna laṅkāṁ sāṭ-ṭālagōpurām |
mahēndrēṇēva dēvānāṁ nādaḥ samabhavanmahān || 25 ||
athēndraśatrustridivālayānāṁ
vanaukasāṁ caiva mahāpraṇādam |
śrutvā sarōṣaṁ yudhi rākṣasēndraḥ
punaśca yuddhābhimukhō:’vatasthē || 26 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē yuddhakāṇḍē ēkōnaśatatamaḥ sargaḥ || 99 ||
